مشکلات تولید اسفالت

  • بررسی میدانی جهت یافتن معدن سنگ کوهی دارای مشخصات فنی مورد نیاز به جهت شکل ظاهری معدن با امکان برداشت.
  • ارسال نمونه از سنگ معدن به آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک جهت تأیید اولیه و همچنین انجام آزمایشات لازم و اعلام نتیجه بلحاظ انطباق با مشخصات فنی لازم از قبیل آزمایش حدود اتربرگ، ارزش ماسه ای، درصد تطویل و تورق، افت وزنی در مقابل سایش، افت وزنی در مقابل سولفات سدیم، درصد جذب آب، درصد چسبندگی قیر و همچنین انجام آزمایشات خواص شیمیایی منجمله آهکی بودن. بدیهی است آزمایشات آهکی بودن مصالح و درصد سایش و ارزش ماسه ای آزمایشات اولیه انتخاب معدن بوده و در صورت تأیید، آزمایشات بعدی بر روی مصالح استخراجی به منظور تهیه طرح انجام میگیرد.
  • نصب سنگ شکنهای فکی و کوبیت و ماشین آلات دانه بندی مصالح در کارگاه و ترجیحاً در نزدیکی معدن سنگ کوهی
  • نصب کارخانه آسفالت و ملزومات مربوطه و ساخت و نصب تانکرهای ذخیره قیر با مشخصات مورد نیاز.
  • کنترل و کالیبره کردن سیستم توزین مصالح سنگی و قیر کارخانه آسفالت
  • انجام حفاری و آتشباری در معدن سنگ کوهی و تولید مصالح
  • تولید مصالح سنگی گرم بدون قیر جهت ارائه به آزمایشگاه باضافه قیر موجود در کارگاه جهت کنترل کیفی مصالح و تهیه طرح اختلاط
  • تولید آزمایشی آسفالت و تهیه فرمول کارگاهی
  • تولید آسفالت و کنترل دائمی فرآیند تولید و کنترل کیفیت آسفالت تولید شده بصورت مستمر به منظور حصول اطمینان از انطباق با فرمول کارگاهی و کنترل دائمی ماشین آلات تولید مصالح سنگی و تولید آسفالت

لازمه ادامه حیات هر موجود زنده وجود شریانهای سالم و کارآمد به منظور رساندن مواد هستی بخش به تک تک یاخته هاست و بحق راههای هر کشور شریانهای حیاتی آن سرزمین نامیده شده و بدیهی است هر سرزمین پویا و زنده بدون داشتن این شریانهای زندگی بخش قادر به ادامه حیات نبوده و به همین دلیل و بدرستی امروزه میزان راههای استاندارد و مطلوب در هر کشوری یکی از شاخصه های پیشرفت و توسعه یافتگی آن کشور شناخته می شود. باید گفت در شرایط موجود زندگی صنعتی که انسان برای بهتر زیستن و ایجاد آسایش بیشتر نیاز به سرعت در راه توسعه و صنعتی شدن و افزایش رشد درآمد ناخالص ملی دارد و تحقق این امر ارتباط مستقیمی با میزان راههای موجود کشور بعنوان یکی از عوامل مؤثر خواهد داشت. با پیشرفت تکنیک راهسازی در کشورهای توسعه یافته جهان و انجام آخرین لایه روسازی راه با بتن آسفالتی به سرعت استفاده کنندگان از راه متوجه کیفیت معجزه آسای آن شده و بزودی دریافتند که هیچ پوشش دیگری منجمله سنگ فرش و یا سایر پوششهای نهایی متداول نمی تواند جایگزین این فرآورده جدید شود. لذا از بدو استفاده از بتن آسفالتی که مخلوطی از سنگ دانه و قیر خالص بود، جهت بالابردن کیفیت آن کوششهای زیاد انجام گردید تا جایی که به سرعت مؤسساتی برای این منظور ایجاد و آزمایشات متعدد با تهیه و تولید ادوات مورد نیاز آزمایشگاهی طراحی و به مورد اجرا گذاشته شد تا بتن آسفالتی تولیدی بدقت مورد بررسی و کنترل نهایی قرار گیرد. همچنین آموزشگاههایی برای تربیت مهندسین متخصص در امر راه سازی تشکیل گردید. بخصوص با افزایش طول راهها و سنگینتر شدن روز به روز هزینه راهسازی و پی بردن به نقش بتن آسفالتی در حفاظت از کل بدنه راه، همچون نقش حفاظت کننده پوست هر جاندار از بقیه ارگانهای بدن، به اهمیت آن بیش از پیش توجه گردید. بهترین راه که از مصالح عالی و با کیفیت مطلوب ساخته شده باشد در صورت پوشش با بتن آسفالتی نامناسب با شرایط آب و هوایی منطقه، میزان ترافیک، شیبهای طولی مسیر و دمای محیطی قطعاً بتن آسفالتی اجرا شده و نهایتاً کل راه عمری کوتاه خواهد داشت. در زندگی پر شتاب فعلی که عوامل آزار دهنده محیطی مانند ترافیک، گرما، سرما، سر و صدا و مسائل مالی و غیره به شدت رو به افزایش بوده و مداوماً سرعت حرکت آن بیشتر میشود یک راه بدون مشکل و ایمن سازی شده بوسیله علائم و تجهیزات هشدار دهنده، خط کشی صحیح و اصولی با بازتاب مناسب در شب، طرح هندسی دقیق بلحاظ قوسهای افقی و عمودی و شیب استاندارد با پوشش آسفالتی یک رنگ بدون دست انداز و فاقد ترکهای طولی و عرضی و با زبری مناسب، چنان آرامشی به راننده می دهد که حتی در مورد افرادی که حرفه آنان رانندگی است موجب احساس امنیت و ایجاد شادی و لذت میگردد. نتیجه آنکه راه مناسب با پوشش آسفالتی دارای مشخصات عالی میتواند با روح و روان انسانها سرو کار داشته و موجب شود استفاده کننده از راه لذت بیشتری برده و نتیجه کلی آنکه آمار وحشتناک حوادث رانندگی به حداقل کاهش یابد. امروزه هر انسانی همه روزه در گذر از مبدأ به مقصد یقیناً از روی این ماده معجزه گر عبور و مورد استفاده قرار میدهد به دلایل فوق الاشاره است که در کشورهای پیشرفته جهان اهمیت فوق العاده ای به تولید و اجرای آسفالت با کیفیت داده می شود و هر روز خبر از ابداع ماشین آلات جدید برای تولید و اجرای بهتر و روز آمد شدن دانش بکارگیری قیر و مصالح سنگی بگوش میرسد. با توجه به اینکه تولید، حمل و اجرای بتن آسفالتی هزینه سنگینی را میطلبد و سهم عمده ای در مصرف درآمد ناخالص ملی دارد بهترین راه کاهش هزینه ها افزایش عمر مفید بتن آسفالتی میباشد که حصول این امر مهم با اندکی همت و ایمان به کار و ایجاد انگیزه برای پیمانکاران و همدلی کارفرمایان کاری سخت و دشوار نخواهد بود. با توجه به اینکه در تمامی نقاط میهن عزیزمان ایران کلیه منابع طبیعی برای ساختن تمامی قسمتهای راه اعم از مصالح مرغوب، مواد نفتی با بهای ارزان و قیر حاصل از پالایش نفت با تولید فراوان که قسمتی از آن نیز به سایر کشورها صادر میگردد، به وفور موجود است امکان احداث راه و تولید آسفالت با کیفیت بسیار مطلوب فراهم میباشد. حال این پرسش مطرح است که با موجود بودن تمامی نیازهای راهسازی به میزان کافی و با کیفیت فوق العاده چرا کیفیت راهها از حد متوسط نیز فروتر و عمر مفید آسفالتهای اجرایی و به تبع آن عمر مفید راههای ساخته شده با فرض مطلوب بودن مشخصات راه بهنگام افتتاح، این چنین کوتاه بوده و تمامی بودجه سنگین مصرفی در زمانی اندک از میان رفته و هزینه سنگینی تا زمان ساخت مجدد صرف تعمیرات مستمر شده مضافاً بر اینکه نارضایتی رانندگان و فرسودگی اعصاب و روان رانندگان را موجب میگردد. پایین بودن کیفیت آسفالتهای اجرایی آن چنان کاهش یافته که حتی افراد غیر متخصص در امر راهسازی نامطلوب بودن آسفالتها و کلاً کیفیت راهها را بطور مستمر و از مجاری مختلف ابراز مینمایند. نگارنده در قالب قرارداد منعقده با وزات راه و ترابری روکش آسفالت یکی از آزاد راههای کشور را که قبل از انقلاب احداث و با آسفالتی مناسب پوشش داده شده و پس از 22 سال بهره برداری آنهم با ترافیک نسبتاً سنگین تقریباً بدون عارضه باقی مانده بود تحت عنوان « روکش آسفالت تقویتی » بمرحله اجرا گذاشت، کیفیت و عمر آسفالت اجرا شده قبلی چنان بود که در زمان انجام کار شخصی سئوال میکرد که آسفالت موجود که نسبتاً مناسب است چرا دوباره آسفالت میشود، فرد دیگری در جواب بیان داشت که میخواهند مانند بقیه راههای کشور دارای همان مشکلات شود!؟ جهت رفع مشکلات موجود با توجه به مطالب پیش گفته راه حل بسیار ساده و روشن است که اختصاراً و تیتروار بیان میشود وزارت راه و ترابری که مصرف کننده بیشترین آسفالت تولیدی و متولی تمامی راههای کشور است جهت تولید آسفالت با کیفیت مطلوب میبایست امکانات مشروحه زیر را فراهم آورد:

  • در حوزه تمامی راهها و محورهای موجود معادن سنگ مناسب و قابل برداشت بصورت فارغ از دیگر ارگانهای ذیربط را در اختیار گرفته تا در هنگام نیاز پیمانکاران به مصالح سنگی مشکل تهیه مصالح سنگی که غالباً مشکل عمده پیمانکاران است پیش نیاید.
  • هزینه متغیر تولید آسفالت در شرایط مختلف از قبیل آب و هوا، ترافیک، دمای محیطی، منطقه جغرافیایی شامل دشت، تپه ماهور و کوهستانی را پذیرفته و افزایش بهای ناشی از فرآوری قیر و تولید آسفالت مقاوم را تقبل نماید.
  • با هماهنگی با وزارت نفت شرایطی را فراهم نماید که در طول سال و تمامی زمانهای لازم قیر مورد نیاز در اختیار تولید کنندگان آسفالت قرار گرفته و این مشکل مبتلا به غالب پیمانکاران بصورت اصولی مرتفع گردد. د- اجرای آسفالت بصورت تخصصی دیده شود و پیمانکاران سازنده جسم راه از پیمانکاران مجری آسفالت مجزا شوند تا هر کدام بتوانند در حوزه کاری خود از تخصص کامل برخوردار گردند.
  • امکان ایجاد ایستگاههای تولید آسفالت با استفاده از مصالح سنگی مرغوب و ماشین آلات مدرن در نقاط مختلف سراسر کشور با پشتیبانی وزارت راه و ترابری از طریق پرداخت وام به پیمانکاران متخصص و واجد صلاحیت فراهم گردد
  • تشکیل کلاسهای آموزشی بصورت مستمر جهت هر یک از رشته های گوناگون راهسازی و در صورت لزوم بهره گیری از کارشناسان خارجی
  • فراهم نمودن انجام سفرهای خارجی جهت بازدید از راهسازیهای پیشرفته از طریق بورسیه جهت پیمانکاران در رشته های کاری مربوط و عوامل نظارتی
  • با توجه به هزینه سنگین تهیه قیر و نیاز به نقدینگی بالا پشتیبانی مالی مناسب از پیمانکاران تولید کننده آسفالت انجام شود.
  • تشکیل جلسات ماهانه با حضور پیمانکاران مجری آسفالت جهت بررسی مشکلات و تعیین راهکارهای رفع آن.
  • ارتقاء سطح تخصص و دانش عوامل نظارت و تربیت ناظرین دارای آگاهی و دانش کاری.
  • در مناقصات صرفاً پایین ترین قیمت پیشنهادی موجب انعقاد پیمان نشده بلکه سوابق کاری، اطلاعات تخصصی و دلسوز و متعهد بودن پیمانکار نیز مدنظر قرار گیرد.

و کلام آخر اینکه چنانچه تلاش شود نگرانی و استرس از کارگاه خارج گردد بخودی خود کیفیت به کارگاه وارد خواهد شد. به عبارت دیگر پیمانکار تولید کننده و مجری آسفالت و یا هر پیمانکار رشته دیگر هر چه قدر مؤمن و معتقد به اجرای صحیح کار و دلسوز باشد در صورت عدم اجرای به موقع تعهدات مالی، کارفرما سعی در برطرف کردن مشکلات پیمانکار ننماید و نگرانی را از کارگاه پیمانکار خارج نسازد مطمئناً کیفیت مطلوب تولید میسر نخواهد شد. تنها ذکر جزء جزء مشکلات موجب حل مشکل نمیشود مگر آنکه کارفرمایان محترم با پشتیبانی عملی از تولید کنندگان آسفالت و ایجاد انگیزه قوی در آنان پیمانکاران را به انجام و ارائه کار مطلوب ترغیب نمایند. در اینصورت پیمانکاران خود مشکلات را حل و بهترین نتایج کاری را ارائه خواهند نمود.

در اجرای عملیات راهسازی و موکداً در امر تولید و اجرای آسفالت، با توجه به حساس بودن کل مراحل تولید و اجرا، همکاری مستمر و نزدیک آزمایشگاه با مجری آسفالت امریست فوق العاده ضروری و تعیین کننده زیرا تنها نتایج آزمایش انجام شده میتواند مجری آسفالت را از انجام کار بطور صحیح و دقیق و منطبق با مشخصات فنی موضوعه مطمئن ساخته و بمحض اطلاع از ایجاد اشکال در فرآیند تولید و اجرا نسبت به اصلاح سریع آن اقدام نماید و در صورت آگاه نشدن از وجود نقص در آسفالت تولیدی و اجرا در سطح راه رفع اشکال غالباً غیر ممکن بوده و موجب عدم بهره وری مطلوب از هزینه مصروفه میگردد. بنابراین حضور دائم عوامل آزمایشگاهی و اعلام به موقع نتایج آزمایش انجام شده در حصول نتیجه مطلوب نقشی انکار ناپذیر دارد و در مجموع و برای بدست آمدن بهترین نتایج چهار عامل مهم را میتوان به اضلاع یک مربع شامل: کارفرما، پیمانکار، نظارت و آزمایشگاه تشبیه نمود که در صورت عملکرد صحیح هر یک از اجزاء، بنایی استوار حاصل و در صورت وجود نقص در هر یک از این اضلاع و کارآمد نبودن آن پایداری کامل بدست نخواهد آمد.